Vragen aan auteurs: Jilt Jorritsma

Soms dragen publicaties bij aan ‘publieke bezinning’. Om het gesprek over deze bijdragen verder vorm te geven hebben we de schrijvers enkele vragen voorgelegd. Ons oog viel de afgelopen tijd onder andere op de volgende titel:

Jilt Jorritsma: Het wordt tijd om onze chaotische werkelijkheid te accepteren (artikel Volkskrant 04-01-2019)

 

Vragen aan Jilt Jorritsma

Uw artikel in de Volkskrant ‘Het wordt tijd om onze chaotische werkelijkheid te accepteren’ (4 januari 2019) geeft ons de nodige stof tot nadenken en we zouden u daarover graag een vraag willen stellen.

In uw beschouwing plaatst u enkele kanttekeningen bij de oproep om nieuwe verhalen te creëren, als medicijn tegen onzekerheid en verwarring. Verhalen zijn geen recept, schrijft u: “verhalen komen altijd pas achteraf”. Daarmee levert u kritisch commentaar op de historische duiding van Harari in zijn boek ‘21 lessen voor de 21ste eeuw’. De waarde van goede verhalen zit volgens u in het feit dat zij duidelijk maken dat wij niet de hoofdpersoon van de geschiedenis zijn en dat onze tijd niet het unieke kantelpunt is. “Verwarring is van alle tijden. Wie in 2019 de wereld wil begrijpen, doet er goed aan een roman op te pakken. Romans stimuleren ons om ons in te leven in andere mensen en andere manieren van leven.”

Maar zijn verhalen er enkel om onze leefwereld te duiden? Hebben ze niet ook een mobiliserende werking, zoals “Les Miserables” van de door u genoemde Victor Hugo, die naast schrijver ook politicus was? De onderzoeksjournalist George Monbiot begint zijn boek ‘Uit de puinhopen’ (2017) met: “Je kunt mensen hun verhaal niet afnemen zonder ze een nieuw verhaal te geven.” Na talrijke publicaties waarin hij aan de hand van de (droge) feiten duidelijk maakt dat we op een klimaatramp afstevenen in de hoop zo een tegenbeweging op te roepen, gooit hij het roer om. Feiten, kennis, inzicht mobiliseert de mensen niet. Ze laten zich hun wereldbeeld en levenswijze niet zomaar afpakken. Ze hebben een meeslepend verhaal nodig! De contouren van dat verhaal en de beginselen waarop het gebaseerd is werkt hij uit, maar het pakkende verhaal (inclusief held, ramp en uiteindelijke overwinning) moet nog geschreven worden.